Adet öncesi sıkıntıları özellikle yetişkin üreme çağındaki kadınlarınkarşılaştıkları bir sorundur ve bazen normal hayatını engelleyebilenbir durumdur. Her yıl yaklaşık 12 kez adet gören bir kadın için her7-10 gün gibi sıkıntılı bir dönem yılda toplam 3-4 ay sıkıntılı birdönemi ifade eder ki bu büyük bir rakamdır yaşamda,ve kişinin hayatkalitesini oldukça düşürmektedir.

Kadınların yaklaşık % 5'inde Premenstruel sendrom (PMS) olur.

Yapılan araştırmalarda kadınların yaptıkları trafik kazalarının,evde veya işyerinde yaptıkları kazaların ve işlenen suçlar ile yaşanantartışmalarının çoğunun da bu döneme rastladığını ortayakoyulmaktadır. Amerika'da Holloway hapishanesinde yapılan biraraştırmanın sonuçlarına göre, kadın suçlarının yüzde 93'ü bu adetöncesi dönemde işlenmektedir.Ayrıca bazen bu dönemlerde kadınlar ağırdepresyonlar geçirebilmektedirler.

GeneAmerika'da yapılan bir istatistiksel çalışma bu ülkede kadınların adetöncesi dönemlerinde daha fazla suç işlediklerini ortaya koymaktadır.Aynı raporda tıbbi ya da psikiyatrik bir hastalık nedeniyle hastaneyeyatırılan, intihara teşebbüs eden kadınların, çocuklarını normaldeönemsenmeyecek ufak bazı şikayetler nedeniyle doktora götürenkadınların önemli bir kısmının adet öncesine yakın günlerde olduklarıgörülmektedir.

Kısacasıciddiye alınması gereken bir durumdur,kadının işini,sosyal ilişkilerinive aile yaşantısını ciddi boyutlarda etkileyebilmekte,anne ,babası evliise kocası ve çocukları ve de iş arkadaşları bu durumdanetkilenmektedir.
Kadınlardaki bu durum erkeklere oldukça yabancıgelen bir durumdur ve bu durumu anlayamadıkları için bazen eşlerinihuysuzluk, şımarıklık veya kapris yapmakla suçlayabilirler, oysaki enönemli şeylerden birisi ve gerekli olan şey anlayış ve destekolmaktır.Bu durumlarda, erkeğin eşine karşı anlayışlı olması ve haklıolduğu yerde bile haksızlığı kabullenip susmayı bilmesi gerekebilir.

Adet öncesi yaşanan normal gerginlikler ile 'Adet Öncesi Gerginlik Sendromu'nu ayırmak gerekir.

Tüm premenstruel (adet öncesi ) belirtiler sendrom değildir!

Pre Mentural sendrom kadının yaşantısını derinden etkileyen sosyal bir durum olarak kabul edilebilir.

Hemen hemen her kadın adet öncesi bir gerginlik ve huzursuzluk yaşar ancak bu durum onun günlük hayatını çok etkilemez.

Bu belirtiler kadınların yarısından daha azında rahatsız edici, ancakdayanabilecek şiddette olurken, %5 kadın oldukça şiddetli belirtilerhisseder

PreMenstural Sendrom tanısı koymak kolay değildir.Adet öncesi dönemde bazışikayetlerle başvuran her kadına Pre Menstural Sendrom tanısı koymak,kadının gereksiz yere bazı tedavilere ve bunların yan etkilerine maruzkalması anlamına geleceğinden ancak belli bazı kriterleri taşıyanlaraPre Menstural Sendrom tanısı konur.

PreMentural Sendrom tanısını kadınlar genellikle kendi kendilerinekoyarak doktora başvururlar. Ancak bu kadınların bir çoğunda yaabartılmış premenstruel belirtiler söz konusudur, ya da başka birhastalık vardır. Tanının düzgün koyulup, tedavinin doğru bir şekildeverilebilmesi için komple bir jinekolojik sorgulama ve muayeneyapılmalı, bazı destekleyici laboratuar tetkikleriyle tanıyagidilmelidir.

Jinekolojide bu kriterlerin;

1- Belirtilere neden olacak bedensel bir bozukluk bulunmamalıdır

2- Su toplanması, huzursuzluk, depresyon, gerilim gibi belirtiler bulunmalıdır

3- Belirtiler menstural dönemin ikinci yarısında ortaya çıkmalıdır

4- Menstural dönemin ilk yarısında en azından 7 günlük belirtisiz bir dönem bulunmalıdır

5- Birbirini izleyen 3 adet döneminde belirtilerin olması gerekir

6-Belirtiler kişinin bedensel ve ruhsal yaşantısını bozacak şekilde olmalıdır.

Adettenönceki hafta başlayan ve adetten sonra kaybolanbelirtiler(sıkıntı,sinirlilik,ödem,ruhsal bozukluk vs) sizin aileviilişkilerinizi, sosyal yaşantınız, iş ilişkilerinizi etkiliyor, bunlarıbozuyor, hayat kalitenizi düşürüyor, düşünce bozukluğu, şiddete eğilimyaratıyor ise ve son bir yıldır azalmayıp devam ediyor veya artıyorsa bunu '' adet öncesi gerginlik sendromu'' olarak kabul etmek gerekir.

Kadın yapısı oldukça değişik ve karmaşıktır. Kadınlar hayatımızın birparçasıdır ve onlarsız bir yaşam olamayacağına göre (anne, eş, sevgili,kardeş veya iş arkadaşı veya dost veya veya), kadının doğasını anlamak toplumun her bireyi tarafından gereklidir. Kadınlarla iletişimimizi sağlıklı bir şekilde yürütebilmek içinde 'adet öncesi gerginliksendromu' hakkında da bilgi sahibi olmamız gerekir.

Prementural sendrom (PMS)belirtileri nelerdir;

Pre Menstural Sendrom bazen tüm vücut sistemlerini ağır şeklinde etkileyebilir ve bu durumda her organa ait belirtiler meydana gelebilir.

PMSbelirtileri hafif adet öncesi belirtileri şeklinde olabilir, doktorabaşvuracak kadar, ancak dayanılabilir şiddette olabilir ve iş kaybına,sosyal ilişkilerde sorunlara, kişide depresyona yol açacak kadarşiddetli olabilir.

Bu sendrom genelde adetten üç,dört gün önce baş ağrısı, gerginlik vesinirlilik, yorgunluk, bunalma ve eklem ağrılarıyla kendini gösterir.

Bulantı-kusma,kabızlık, ishal, iştah artışı, aşırı susama, alkoletahammülsüzlük,çarpıntı,baş dönmesi,sersemlik hissi, akne (sivilce)ortaya çıkması da sıkça görülen belirtilerdir.

Kadınlarınbazılarının cinsel istekleri adet öncesi dönemde artar. Bazılarındacinsel arzu adetten hemen sonra arttığı gibi, bazıları da en yoğuncinsel duyguları adet sırasında yaşamaktadır. Kadınların cinselistekliliğinin bu tür bir devresel özelliği olduğu doğrudur ama bu hemkadından kadına hem de her kadın için aydan aya değişir.Bu kültürdenkültüre görede farklılık gösterir,adet kanamasının pis olduğunu kabuleden toplumlarda bu istekler genelde baskılanmaktadır.

Adet öncesi dönemin bedensel en belirgin özelliklerinden biri vücuttaaşırı su tutması (ödem)ve vücudun bazı yerlerinin şişmesidir. Budönemde vücutta tutulan fazla suyun miktarı 2-3 kiloya kadarçıkabilir.Biriken ödem bütün vücuda yayılmakta ve pek farkedilmemektedir, adet öncesi anlaşılamayan kilo artışının nedeni de busu tutulmasıdır.Vücutta su birikmesine, progesteron hormonu nedenolmaktadır. Su tutulumu bazen belirli organ ve bölgelerdeyoğunlaşmakta, yüzde, ayak bileklerinde, göğüslerde ya da karındaşişkinlikle kendini göstermektedir. Adet öncesi karın şişkinliğininnedeni de budur.Bu ödemin beyni de etkilediği düşünülmekle beraberkesin bir kanıt olmamasına rağmen, kadında görülen ağrı ve sıkıntıgibi belirtilerin nedeni ödemin beyni etkilemesi olabilir.

Memelerin dolgunlaşması, büyümesi ve ileri derecede hassaslaşması şeklinde meme belirtileri olabilir.

İlginç olarak genelde adet öncesi dönemi sıkıntılı yaşayan kadınlarınadet sırasında çok az ya da hiç sancı çekmemeleri, buna karşılıksıkıntısız bir ön dönem geçiren kişilerinse genellikle kanamalarınınsancılı olmasıdır.

PreMenstural Sendrom'un ruhsal belirtileri depresyon, yorgunluk hissi,aşırı uyuma veya uyku bozukluğu, çevreye ilginin azalması, duygudurumunda dalgalanmalar, sinirlilik, huzursuzluk, gerginlik,asabileşme, üzüntü hali, öfke, dikkat azlığı, depresyon, şiddete eğilimşeklinde olabilir.

Prementural Sendrom kimlerde görülür?

Üreme çağındaki kadınlarda görülür,çok çok nadir olarak ergenlik döneminden önce ve menopozda da görülebilir. .
Çoğunlukla 30-45 yaş arası kadınlarda olmakla beraber doğurgan kadında her yaşta olabilir
Aileden geldiği yani anne veya kız kardeşlerinde de bu şikayeti olankişilerin bu sendroma daha fazla sahip oldukları görülmektedir.
Irk veya fiziksel özellikler veya sosyal sınıfın veya kültür düzeyinin farklılık gösterdiği görülmemektedir.
Tedavide ''doktor tarafından uygun görülerek doğum kontrol hapıverildiği gibi,bazı doğum kontrol hapı kullananlarda adet öncesibelirtiler şiddetlenebilir ve pre menstural sendrom halini alabilir.

PMS neden olur?

PMS'nin nedeni tam olarak belli değildir.

-Mineral yetersizliği (magnezyum, çinko),

-vitamin yetersizliği (A, B vitaminleri),

-hormonal dengesizlik (progesteron yetmezliği ve diğer bazı hormonal bozukluklar),

-kan şekerinin düşük olması

-vücutta aşırı sıvı tutulumu,

-beyindeki bazı kimyasal ileticiler

-bastırılmış cinsel arzu

- ve psikolojik nedenler üzerinde durulmaktadır.

Pre menstural sendromda tedavi;

Premenstural sendrom kadının''kadınlığı gereği kanıtlamak zorunda olduğubir durum değil, yardımcı olunabilinecek ve de olunması gerekli birdüzensizliktir.

Buradayapılması gereken şey bir kadın hastalıkları uzmanına baş vurmaktır.Hekiminiz sizi ciddi bir sorgulamadan ve muayeneden ve de gerekirselaboratuvar tetkikinden geçirip, değerlendirecek, Psikiyatrist birdoktorla beraber ilaçlı veya ilaçsız tedavinizi düzenleyecektir. Kendibaşınıza yapmaya kalktığınız her şey size belki daha fazla zararverecektir.

İlaç dışı tedavi yöntemleri:

Nedeni tam olarak bilinmeyen bu sorunla ilgili tedavi şekilleri de değişkendir. Adet öncesi sıkıntısının kesin sonuç veren, etkili bir ilacı henüz bulunamamıştır.

Belirtileri hafif ya da orta şiddette olan hastalar ilaç tedavisi dışında alınabilecek önlemlerden iyi fayda görebilirler.

-Enönemlisi psikolojik destektir, kadına yaşadıkları hakkında bilgiverilmesi gerekir.Bunun bazı kadınlarda olabildiği, belirtileringiderek kötüleşmeyeceğini, aksine yaşı ilerledikçe azalacağını, olayınhormonlara karşı dokuların bir tür hassas cevabı olduğunu, birçokkadında bu belirtilerin olduğunu ve tedavisi olan bir hastalık olduğunubilmesi önemlidir.

- Kafein (kahve, çay, çikolata, kola ve bazı ağrı kesicilerde bulunur)Pre menstural sendroma bağlı baş ağrılarının ve meme ağrılarınınkötüleşmesine neden olabilir.

-Meme hassasiyeti için memeleri alttan iyi destekleyen bir sütyenin gece ve gündüz kullanılması önerilir

-Sigara kullanmama

-Premenstural sendrom'lu kadınlar siklusun ikinci yarısında (yumurtlamasonrasında) alkole karşı aşırı duyarlılık geliştiğinden bu günlerdealkol alınması belirtilerinin artmasına neden olabilir.

- Düzenli egzersiz Pre menstural sendrom (PMS)belirtilerini hafiflettir.Muhtemelen bu durum egzersizin beyin endorfin seviyesini artırıcıözelliğine bağlıdır. (endorfin vücuttan salgılanan "morfin"dir verahatlatıcı, gevşetici özellikleri vardır). Ayrıca vücudunoksijenlenmesini arttırır.

-Düzenli ve yeterli uyku

-Stresssiz sağlıklı ve düzenli yaşam

Gevşeme teknikleri meditasyon veya yoga gibi yöntemler faydalıdır.

-Şişmeleri (ödem)olanlar için sigara azaltılmalı veya bırakılmalıdır çünkü nikotin vücutta su tutan hormon salgısını uyarır.
Sol tarafa yatılarak uyunması genel vücut ödemi olanlarda faydalıdır.

-Gerekirse tuz kısıtlanması

-Gene diyette kırmızı et azaltılmalı,balık,sebze ve meyveler tercih edilmelidir.

-Hobilerle ilgilenmek önemlidir

İlaçla tedavi yöntemleri:

Yukarıdaki önlemler yetersiz olduğunda veya baştan beri şiddetli seyreden PMS durumlarında ilaçla tedavi yapılır.

Bazıhastalarda doğum kontrol hapları kullanımı Pre menstural sendrom(PMS)belirtilerini arttırabilir,arttırıyorsa kullanılmamalıdır,bazıhastalarda ise kullanımı fayda sağlar.Başta suçlanan faktörleryumurtlama hormonları olduğundan, yumurtlamayı baskılayan gebeliktenkorunma hapları ve buna benzer ilaçlar da tedavi amacıylaverilmektedir.

Kalsiyum, magnezyum ve B vitaminlerini (özellikle B6) içeren vitamin hapları verilebilir.

Su tutulması (Ödem) tedavisinde bazı idrar söktürücüler kullanılabilinir.

Ağrı kesici-iltihapgiderici ilaçlar şikayetler başladığında düzenli olarakkullanıldığında adet sancısı gibi belirtileri olan kadınlarda faydalıolabilmektedir.

Memehassasiyeti için memeleri alttan iyi destekleyen bir sütyenin gece vegündüz kullanılması önerilir, kafein alımının kısıtlanması, sigaraiçilmemesi çoğu hasta için yeterli olur. Gıdalarda yağın azaltılması,idrar söktürücüler ve A, B, E vitamini kullanımı da bazı hastalardaolumlu sonuçlar verir. Gerekli durumlarda danazol ve bromokriptin gibibazı ilaçlar da kullanılabilir. Hastalarda mastalji (meme ağrısı)tanısı konurken diğer meme ağrısınedenlerinin ortaya çıkarılması için komple bir meme muayenesiyapılmalıdır.

Tümyöntemler başarısız kalındığında yumurtalıklarla beraber rahimameliyatla çıkarılır. Bazı yeni ilaçlar (GnRH analogları) sayesinde bu uygulama pek kullanılmamaktadır.

Bazıhormon ilaçları(GnRH analogları) kullanılarak yumurtalıklarıngörevlerini yapmaları engellenerek östrojen ve progestron salgısınıdurdurulur. Uzun süre kullanıldıklarında kemik erimesi gibi ciddisonuçlar doğurabileceklerinden tedavi süresi uzayacaksa beraberindeöstrojen takviyesi yapılır.

Ruhsal belirtiler için tedavi: Ruhsal belirtiler basit duygusal dalgalanmalar şeklinde olabileceğigibi, ağır depresyon şeklinde de ortaya çıkabilir. Tedavideantidepresan ilaçlar ve gerekli durumlarda psikiyatrik değerlendirmesonucuna göre daha farklı ilaçlar kullanılabilir. PremensturalSendrom nedeniyle kadın günlük işlerini yapamayacak duruma gelmişse,sosyal ilişkilerinde problemler ortaya çıkıyorsa, intihar girişimi,açık saldırganlık gibi psikiyatrik belirtiler ortaya çıkıyorsa ilaçlatedavi uygulanır.

Evening Primrose bitkisinin ekstresi ile yapılan doğal haplar dafaydalı olabilir. Bu tedbirler sadece belli bir bölüm kadında başarılıolduğu unutulmamalıdır.

***Şuanda Amerika'da yeni bir ilaç demene safhasında(PH80 ilacın şu andakiismi, piyasaya belki başka isimlerlede verilebilir) ilaç burundankullanılan bir sprey ve bu adet öncesi gerginlik belirtilerini yokettiği veya hafiflettiği bildiriliyor,daha deneme gruplarında kontrolaşamasına yeni başlanıyor,yani bize gelmesi 2-3 yılı bulur sanıyorumtabii sonuçları olumlu olursa.(13.11.2001)
Her adet döneminizde kendinizi üzgün sıkıntılı veya duygulanımınızdahızlı oynaklık varsa ve zevk veren etkinliklere karşı ilginizkayboluyorsa tedavi olarak bir ayınızın her gününü daha mutlu ve doludolu yaşayabilirsiniz.

sağlıklı insan = mutluinsan